ประวัติความเป็นมาความสำคัญ “วันสารทไทย” จารีตประเพณีทำบุญสุนทานเดือนสิบ 2564

Dianne Nichols

วันสารทไทย 2564 ตรงกับวันที่ 6 ต.ค. ถือเป็นจารีตประเพณีสำคัญของคนประเทศไทยที่ปฏิบัติสืบต่อกันมายาวนาน ชอบจัดขึ้นในราวกันยายน-ต.ค.ของทุกปี ทั้งยังเป็นวันรวมพี่น้องที่สมาชิกในครอบครัว ด้วยกันทำบุญสุนทานอุทิศส่วนกุศลไปให้บรรพบุรุษที่ตายไปแล้ว มีประวัติภูมิหลังอย่างไร ติดตามจากเนื้อหานี้

ทำความรู้จัก “วันสารทไทย” คือวันอะไร?

วันสารทไทย คือ วันทำบุญสุนทานกลางปีของคนประเทศไทย ตรงกับวันแรม 15 ค่ำ ขึ้น 10 บ้างก็นิยมเรียกวันนี้ว่า “วันสารทเดือนสิบ” หรือ “จารีตประเพณีทำบุญสุนทานเดือนสิบ” โดยในแต่ละภาคจะมีชื่อเรียกที่แตกต่างออกไป ดังนี้

– ภาคกึ่งกลาง : วันสารทไทย
– ภาคใต้ : งานทำบุญเดือนสิบ, จารีตประเพณีชิงเปรต
– ภาคอีสาน : งานบุญข้าวสาก
– ภาคเหนือ : งานตานก๋วยสลาก

วันสารทไทยได้รับอิทธิพลมาจากคติประเทศอินเดีย เมื่อไทยรับเข้ามาใช้เป็นส่วนหนึ่งของประเพณีพื้นบ้านแล้ว ก็จะมีความยึดโยงกับความศรัทธาเรื่องสังคมเกษตรกรรมและบรรพบุรุษ โดยมั่นใจว่าการทำบุญให้แก่บรรพบุรุษที่ตายไปแล้ว รวมถึงสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่เคารพยกย่อง จะช่วยบันดาลใจให้ครอบครัวร่มเย็นเป็นสุข ฝนตกตามฤดูกาล พรรณไม้ธัญญาหารอุดมสมบูรณ์ เก็บเกี่ยวสำเร็จผลิตที่พึงพอใจ แต่แม้ไม่ยกย่องบรรพบุรุษและสิ่งศักดิ์สิทธิ์ ก็จะได้รับผลที่ตรงกันข้ามกันนั่นเอง

ความเป็นมาวันสารทไทย มีที่มาอย่างไร?

จากหลักฐานในหนังสือพิธีสิบสองเดือน บทพระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5) มั่นใจว่า จารีตประเพณีวันสารทไทยมีมาตั้งแต่ยุคสุโขทัย ส่วนสาเหตุที่สันนิษฐานว่าได้รับอิทธิพลมาจากประเทศอินเดียและคติพราหมณ์ เนื่องด้วยในอดีตกาลตอนวันสารทที่จัดในเดือน 10 เมื่อเทียบกับตอนฤดูเก็บเกี่ยวของไทยแล้ว พบว่าเป็นช่วงๆที่ข้าวยังไม่สุก ไม่ใช่ฤดูเก็บผลิตผลของไทย จึงไม่สามารถทำของหวานกระยาสารทขึ้นมาโดยใช้ผลิตผลในตอนนั้นได้
เมื่อเป็นเช่นนั้น คนประเทศไทยจึงดัดแปลงด้วยการนำข้าวสารเก่า ผสมกับถั่วและงา เพื่อใช้ทำของหวานกระยาสารท สำหรับบูชาสิ่งศักดิ์สิทธิ์ เทพเทวดา และผีสาง ที่คอยปกป้องรักษาคุ้มครองปกป้องแทนนั่นเอง ต่อมาเมื่อคนประเทศไทยหันมาเชื่อในศาสนาพุทธ จึงนิยมทำบุญสุนทานกับพระภิกษุ เพื่ออุทิศบุญส่วนกุศลไปให้บรรพบุรุษ รวมถึงคนเสียชีวิตที่ตกเป็น “เปรต” ให้ได้มีโอกาสมารับส่วนบุญในวันทำบุญสุนทานสารทเดือนสิบนั่นเอง ซึ่งคนใต้จะเรียกวันนี้ว่า “วันทำบุญสุนทานชิงเปรต” นั่นเอง โดยจะต้องมีการจัดสำรับของกิน ผลไม้ ของหวานพอง ของหวานลา อื่นๆอีกมากมาย นำไปทำบุญสุนทาน เพื่อหวังให้พี่น้องที่ตายไปแล้ว ได้รับผลบุญในตอนเทศกาลดังกล่าวมาแล้วข้างต้น

sartjaen2

ความสําคัญวันสารทไทย สะท้อนแนวคิดเรื่องอะไรบ้าง?

  • การแสดงความกตเวทิตาต่อบรรพชนที่ตายไปแล้ว มั่นใจว่าในตอนวันสารทเดือนสิบ พี่น้องที่ตายจากไปแล้ว แต่ยังจะต้องชดใช้กรรมอยู่ จะได้กลับมาหาครอบครัวเพื่อรับส่วนบุญบุญกุศล
  • การแสดงความยำเกรงต่อผู้มีบุญคุณ แสดงถึงความสัมพันธ์ระหว่างบรรพชนที่เสียชีวิตไปแล้ว และลูกหลานพี่น้องที่ยังมีชีวิตอยู่
  • การแสดงความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ เนื่องด้วยในตอนวันสารทไทย คนประเทศไทยชอบนิยมนำของหวานกระยาสารท หรือของหวานตามจารีตประเพณีของแต่ละเขตแดน ไปมอบให้แก่กัน
  • การแสดงความยำเกรงต่อธรรมชาติ แม่โพสพ ผีสาง เทพเทวดา (ตามความศรัทธาของแต่ละพื้นที่) ที่ช่วยปกป้องรักษาคุ้มครองปกป้องให้ผลิตผลการกสิกรรมได้ผลลัพธ์ที่ดี
  • การเสียสละ ทำบุญสุนทาน บริจาคทาน ไม่โลภ ไม่ยึดติด ทั้งเป็นการอุ้มชูพุทธศาสนา รักษาจารีตประเพณีไทยสืบไป

sartjaen1

สำหรับกิจกรรมวันสารทไทยที่คนประเทศไทยยึดถือปฏิบัติกันทุกปี คือ การไปวัดทำบุญสุนทาน กรวดน้ำอุทิศส่วนกุศลให้แก่บรรพบุรุษที่ตาย ด้วยการนำข้าวปลาของกิน ผลไม้ ของหวานตามจารีตประเพณี ไปร่วมใส่บาตรที่วัด ซึ่งการประกอบพิธีวันสารทไทยในแต่ละพื้นที่ ก็อาจมีลักษณะที่แตกต่างออกไป

Next Post

“ธรรมนัส” ปัดลุยน้ำเพื่อออกหาเสียง ยันลงพื้นที่ไปฟังปัญหาความเดือดร้อนราษฎร

“ธรรมนัส” เปิดเผยลงพื้นที่ลุยน้ำท่วม อ […]

Subscribe US Now