11.11 ยังขลังอยู่หรือเปล่า ? ในยุคที่แต่ละเดือนมีโปรโมชั่นกระจัดกระจาย

11.11 วันช้อปปิ้งคนไม่มีคนรัก ย้อนดูจุดเริ่มแรก ความยิ่งใหญ่ ผลที่ตามมา จากการเปลี่ยนแปลงแวดวงช็อปปิ้งออนไลน์

วันที่ 11 เดือนพฤศจิกายน 2564 เดอะสเตรตส์ไทมส์ แถลงการณ์ว่า ในมาเลเซีย นักช้อปเริ่มชาชินกับการตั้งตาคอยการลดราคาออนไลน์ครั้งใหญ่อย่างวันที่ 7 ก.ค. (7.7) 9 ก.ย. (9.9) หรือ 12 เดือนธันวาคม (12.12)

หรือแม้กระทั้งใน “วันคนไม่มีคนรัก” 11 เดือนพฤศจิกายน ซึ่งเป็นจุดเริ่มแรกของโปรโมชั่นวันเลขคู่ทั้งหลายแหล่ทั้งผอง

ในประเทศจีน นักศึกษามหาวิทยาลัยที่ยังไม่มีคู่ครองจะฉลองวันนี้ โดยขนานนามว่าเป็น “วันต่อต้านวาเลนไทน์” ก่อนที่ร้านค้าปลีกออนไลน์อย่าง “อาลีบาบา” จะหยิบเอาวันสำหรับเหล่าคนไม่มีคนรักนี้มาเผยแพร่ให้เป็นที่รู้จักในฐานะ “เทศกาลช้อปปิ้งออนไลน์”

ขณะนี้เทศกาลช้อปปิ้งดังที่กล่าวถึงมาแล้วปรับปรุงกระทั่งมีนามแฝงว่า 11.11 และถูกใช้อย่างมากมายเพื่อเหมาะกับความจำเป็นของชาวมาเลเซีย เป็นต้นว่าการสตรีมรายละเอียดและเกมแบบสด เพื่อรองรับความเบิกบานใจและนำความสำราญมาสู่ลูกค้า ที่นอกเหนือไปจากวิธีขายเชิงธุรกรรม

ย้อนกลับไปในปี 2555 เมื่อแพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซ Lazada (ลาซาด้า) ได้เข้าถึงมาเลเซีย การซื้อของออนไลน์เพียงอย่างเดียวนั้นเกิดเรื่องแปลกใหม่สำหรับตรงนั้น วิสาหกิจขนาดกึ่งกลางและขนาดเล็ก (SMEs) และแบรนด์ต่างๆยังคงระแวดระวังในเรื่องนี้ เช่นเดียวกับลูกค้าชาวมาเลเซีย

แม้ว่าจะไม่ค่อยมีใครรู้จักนัก แต่ว่าลาซาด้าได้เปิดตัววิธีขาย 11.11 ครั้งแรกในปี 2556 โดยได้รับแรงผลักดันจากเทศกาลช้อปปิ้งออนไลน์ที่ไปถึงเป้าหมายอย่างล้นหลามของจีน โดยเรียกว่าอาทิตย์ปฏิวัติออนไลน์ (Online Revolution Week) จนถึงแปลงเป็นที่นิยม

11.11 เอฟเฟกต์

11.11 เป็นวันที่ยอดจำหน่ายในอีคอมเมิร์ซเยอะที่สุดในรอบปี มีการยกระดับอุตสาหกรรมสู่มาตรฐานและมาตรฐานใหม่ทุกปี

ปี 2563 ลาซาด้าทำลายสถิติเทศกาลช้อปปิ้ง 11.11 โดยมีผู้ใช้มากยิ่งกว่า 40 ล้านคนและคนขาย 400,000 รายที่ร่วมสำหรับเพื่อการขายวันเดียวทั่วอีกทั้งภูมิภาค คนขายกว่า 8,000 ราย ซึ่งจำนวนมากเป็น SMEs ทำเงินได้มากกว่า 10,000 เหรียญสหรัฐ (41,600 ริงกิต) ภายในระยะเวลา 1 วัน

11.11 ได้แปลงเป็นงานสำคัญสำหรับคนขายออนไลน์เยอะๆและผู้ที่ไปถึงเป้าหมายใช้เวลาแทบหกเดือนสำหรับเพื่อการเตรียมพร้อมล่วงหน้าสำหรับวันชี้ชะตา พวกเขาใช้เวลานี้เพื่อหาออร์เดอร์ ว่าจ้างพรีเซนเตอร์ และสร้างการเข้าชมสำหรับหน้าออนไลน์ของตน เพื่อนำไปสู่วิธีขายครั้งใหญ่ที่สุดที่ปี

สำหรับบางบุคคล เทศกาลช้อปปิ้งวันเดียวนี้ คือช่วงเวลาที่พวกเขาสามารถเก็บยอดจำหน่ายได้มากที่สุดในรอบปี และยังเป็นช่องทางที่จะทำให้ทุกสายตาในประเทศแลเห็นธุรกิจของพวกเขา ด้วยเหตุว่าเมื่อปริมาณการใช้แรงงานบนลาซาด้าถึงระดับสูงสุด แบรนด์ต่างๆจะได้พบกับลูกค้ากรุ๊ปใหม่ และวิธีขายในวัน 11.11 อาจส่งผลให้คนซื้อที่ซื้อครั้งเดียวแปลงเป็นลูกค้าที่กลับมาซื้อซ้ำตลอดทั้งปี

ทั้งหมดนี้คือผลกระทบที่ 11.11 มีต่อธุรกิจ

ด้านใน 1 วัน แบรนด์หรือสินค้าอาจแปลงเป็นที่นิยม ทำให้คนขายออนไลน์สามารถขยายกิจการของตนได้อย่างเร็วในเลวทรามข้ามคืน

หนึ่งในคนขายของในลาซาด้า เปิดเผยว่า “ก่อนหน้านี้ที่ผ่านมาพวกเราเป็นร้านค้าบนเฟซบุ๊ก แต่ว่ากับลาซาด้า พวกเราสังเกตว่าพวกเราสามารถเข้าถึงผู้คนได้มากขึ้น เหตุเพราะเป็นแพลตฟอร์มที่ปลอดภัยกว่า ด้วยเหตุว่ามีการปกป้องคนซื้อ ที่แท้ ยอดจำหน่ายของพวกเรามากขึ้น 800% ในปีแรกที่พวกเรามีส่วนร่วมสำหรับเพื่อการขาย 11.11”

11.11 เกิดเรื่องธุรกิจสิ่งเดียวหรือเปล่า ?

เอบีซีนิวส์ ตอบกล้วยๆว่า “ไม่” นอกเหนือจากการช้อปปิ้งแล้ว ยังมีการจัดกิจกรรมด้านวัฒนธรรมในคืนวันที่ 11 เดือนพฤศจิกายนอีกด้วย
แพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซหลายที่จัดงานกาล่าสุดเลิศ เคยมีนักแสดงดังอย่าง “เทย์เลอร์ สวิฟต์” และ “ฟาร์เรลล์ วิลเลียมส์” ร่วมงานในปีกลายๆด้วย อีกทั้งตัวรายการยังได้กระจายเสียงทางทีวีดาวเทียมระหว่างประเทศ และแพลตฟอร์มสตรีมมิ่งออนไลน์ ซึ่งล่อใจผู้ชมหลายพันล้านคน

ปี 2563 “เคครั้ง เพอร์รี” นักแสดงดังอีกคน ได้ส่งคลิปไปที่งานกาล่าดินเนอร์ในจีนเพื่อฉลองวันคนไม่มีคนรัก

ด้วยส่วนลดและโปรโมชันจากเหล่าเซเลปมากมาย ทำให้วันคนไม่มีคนรักไม่ได้มีไว้สำหรับลูกค้าคนจีนแค่นั้น ตอนท้ายแพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซในเครืออาลีบาบายังได้นำวันคนไม่มีคนรัก มาสู่เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ด้วย ซึ่งรวมถึงไทยและประเทศสิงคโปร์

ทำไมนักช้อปคนจีนถึงมากมาย

สำหรับนักช้อปผู้คนจำนวนไม่ใช้น้อย การใช้จ่ายตามแรงกระตุ้นที่นำโดยวัฒนธรรมบริโภคนิยม เป็นสิ่งที่ไม่อาจยับยั้งได้ นักช้อปคนจีนบางบุคคลถึงกับล้อเลียนด้วยมุก “ตัดมือ” เพื่อหยุดพวกเขาจากการซื้อ

“หยาง เจี้ยงหลัน” นักจิตวิทยา เตือนว่าลูกค้าอาจกำลังทุกข์ทรมานแสนสาหัสจากความผิดแปลกสำหรับเพื่อการซื้อที่ขู่เข็ญซึ่งมีต้นเหตุที่เกิดจากอารมณ์ด้านลบ

หยางยังพูดถึงผลกระทบจาก “ความประพฤติปฏิบัติการซื้อของอย่างคลั่ง” ว่า หนุ่มสาวอาจใช้วันคนไม่มีคนรักเพื่อทุเลาแรงกดดันในชีวิต

“การช้อปปิ้งอย่างคลั่ง อาจเป็นแนวทางทุเลาความเครียดและให้รางวัลตนเอง”

อย่างไรก็ตาม คุณมั่นใจว่าวันคนไม่มีคนรักจะยังคงเป็นงานด้านวัฒนธรรมและธุรกิจในระยะยาว

ปีนี้เศรษฐกิจจีนชะลอตัว

ซีเอ็นเอ็น บิสซิเนส แถลงการณ์ว่า แม้ 11.11 จะสร้างรายได้นับหมื่นล้านเหรียญสหรัฐให้กับอาลีบาบา แต่ว่าดูท่าปีนี้บริษัทจะค่อนข้างระแวดระวังการใช้จ่ายมากยิ่งกว่าปีกลายๆจากสภาวะเงินเฟ้อที่มากขึ้น ท่ามกลางภาวะเศรษฐกิจที่ชะลอตัว และการบังคับใช้กฎข้อปฏิบัติที่เคร่งครัด

อาลีบาบาและ JD.com อาจทำสถิติยอดจำหน่ายใหม่ในปีนี้เหมือนเคย นักวิเคราะห์จาก Citi คาดการณ์ว่าปริมาณสินค้ารวม (GMV) ของอาลีบาบาจะสูงถึง 578,000 ล้านหยวน หรือราว 90,000 ล้านดอลลาร์ ในช่วง 11 วันแรกของพฤศจิกายน หรือมากขึ้น 15% เมื่อเทียบกับปีที่ผ่านมา

แต่ว่าอัตราการเจริญเติบโตนั้นคาดว่าจะช้ากว่าปีที่ล่วงเลยไปมาก ด้วยเหตุว่าปีที่ผ่านมาอาลีบาบาโพสต์มากขึ้นถึง 26% นักวิเคราะห์ของ Citi ยังคาดการณ์ว่าการเติบโตของ GMV ของ JD.com สำหรับช่วงการซื้อสินค้า จะลดเหลือ 22-26% น้อยกว่าปีที่ผ่านมา ซึ่งอยู่ที่ 33%

นักวิเคราะห์ของ Citi เขียนในรายงานล่าสุดว่า แคมเปญต่างๆยังเกื้อหนุนวิธีขายได้ ลูกค้ามีความต้องการที่แข่งเข้มแข็ง แม้พกเขาจะมีความระวังจากผลกระทบทางด้านเศรษฐกิจ

เศรษฐกิจของจีนเติบโตในอัตราที่ช้าที่สุดในรอบปี เหตุเพราะปัญหาเกี่ยวกับพลังงาน การหยุดชะงักของการขนส่ง และวิกฤตด้านอสังหาฯที่ทวีความรุนแรงขึ้น ส่งผลเสียต่อประเทศที่มีขนาดเศรษฐกิจใหญ่เป็นอันดับสองของโลก

ในเวลาเดียวกัน อัตราเงินเฟ้อของจีนก็มากขึ้น ส่งผลต่อผลกำไรและกำลังซื้อของลูกค้า รวมถึงกรณีที่ต้นทุนสินค้าที่ออกจากโรงงานในจีน พุ่งขึ้นอีกเป็นประวัติการณ์เมื่อเดือนที่ผ่านมา

เมื่อตุลาคม ดัชนีราคาผู้สร้างของจีนพุ่งขึ้น 13.5% เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีที่ผ่านมา อย่างไรก็ตาม มีสัญญาณบอกว่าต้นทุนที่สูงขึ้นนั้นกำลังน้อยลง

ส่วนดัชนีราคาลูกค้าของจีนมากขึ้น 1.5% จากช่วงเดียวกันของปีที่ผ่านมา หรือเพิ่มเป็นสองเท่าของเดือนที่ผ่านมาหน้า และเป็นอัตราการเพิ่มขึ้นที่เร็วที่สุดนับจากกันยายนปีที่ผ่านมา

11.11 สร้างปัญหามลภาวะ

รอยเตอร์ส แถลงการณ์ว่า ถึงเวลายุติงานช้อปปิ้งที่ใหญ่ที่สุดในโลก แม้อาลีบาบาจะเริ่มเทศกาล 11.11 ไปแล้ว และอยากที่จะให้เทศกาลครั้งนี้เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมมากเพิ่มขึ้น แต่ว่ามหกรรมนี้มีความขัดแย้งกับจุดมุ่งหมายด้านสิ่งแวดล้อมของทางการจีนเยอะขึ้นถ้าเกิดอาลีบาบาตั้งใจจริงกับความมั่นคง การปล่อยปละละเลยการบริโภคที่มากเกินความจำเป็น จะทำให้เกิดปัญหามากยิ่งกว่าการแก้ปัญหา

จากกระแสการช้อปอย่างยิ่งใหญ่ที่เกิดขึ้น สำเร็จงานที่น่าประทับใจ ซึ่งเกี่ยวโยงกับคนงานหลายล้านคนภายในการจัดการบรรจุภัณฑ์หลายพันล้านชิ้น หน่วยงานด้านลอจิสติกส์ของอาลีบาบาระดมเครื่องบิน 3,000 ลำระหว่างงานประจำปีที่แล้วเพื่อขนส่งสินค้า และปีนี้ได้พรีสต็อกสินค้าจากต่างแดนไปแล้วกว่า 300 ล้านชิ้น จำนวนดังที่กล่าวถึงมาแล้วมีต้นทุนด้านสิ่งแวดล้อม แม้ว่าจะดูน้อย

กรีนพีซเคยประมาณว่า การขนส่งข้าวของในวันคนไม่มีคนรัก เมื่อปี 2559 สร้างก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ ปริมาณ 52,400 ตัน รายงานล่าสุดเมื่อปี 2562 คาดการณ์ว่าปริมาณสิ่งของบรรจุภัณฑ์ที่ใช้โดยอีคอมเมิร์ซและภาคการจัดส่งจะมากขึ้นมากยิ่งกว่าสี่เท่าเป็น 41.3 ล้านตัน จากปี 2561 ถึงปี 2568

ในส่วนของอาลีบาบามีแผนสำหรับการที่จะลดการปล่อยคาร์บอนที่เกี่ยวโยงกับการสั่งซื้อลง 30% ในปีนี้ แม้ว่าจะไม่มีการเปิดเผยจำนวนที่แท้จริงก็ตาม โดยขั้นตอนการลดการปล่อยคาร์บอนอาจเป็นบริการรีไซเคิล หรือการตั้งศูนย์ข้อมูลที่ใช้พลังงานหมุนเวียน หรือแม้กระทั้งอัลกอริทึมด้ามจับคู่สินค้ากับพัสดุที่มีขนาดเหมาะสมเพื่อลดขยะ

นอกจากนั้น บริษัทยังเสนอบัตรกำนัลมูลค่า 100 ล้านหยวน (15,600,000 เหรียญสหรัฐ) สำหรับแบรนด์ที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม ด้วย

เรื่องนี้ถือเป็นเรื่องที่น่ายินดี ยิ่งในช่วงที่มีการสัมมนา COP26 ที่เมืองกลาสโกว์ของสก็อตต์แลนด์ ซึ่งประธานาธิบดี สี จิ้นผิง ได้ตั้งเป้าให้จีนลดการใช้คาร์บอนในปี 2603
วันคนไม่มีคนรัก ยังอยู่ได้ยืนยาวกว่าจุดมุ่งหมายเดิมที่ตั้งไว้เพียงแต่กลไกทางการตลาด และไม่ได้มีความสลักสำคัญกับการคลังในทุกวันนี้ ด้วยเหตุว่าธุรกรรมที่เกิดขึ้นในปีที่ผ่านมาคิดเป็นเพียงแต่ 6% ของยอดรวมงบประมาณอาลีบาบา